Ενδιαφέροντα άρθρα

Ο ΄Αη- Γιώργης των Ελλήνων:ο προσδοκών την Ανάσταση του Γένους και η σύσκεψη της Αντιγόνης - της Βάνας Μπεντεβή

Η Εθνική Συνείδηση των Νεοελλήνων, έτσι όπως εκφράζεται σήμερα, με τον Ελληνορθόδοξο χαρακτήρα της, ξεκίνησε να διαμορφώνεται, μέσα στην ακμή του Βυζαντίου, κατά τα μέσα του 6ου μ.χ. αιώνα,όταν ο Ιουστινιανός, αποφάσισε να θεσμοθετήσει, ως επίσημη γλώσσα την ελληνική, ενώ είχε καθιερωθεί και η Χριστιανική θρησκεία και είχε ιδρυθεί η Κωνσταντινούπολη, ως η νέα πρωτεύουσα του Ανατολικού Κράτους.

Με αυτά, λοιπόν, τα χαρακτηριστικά στοιχεία, διαμορφώθηκε το «πρόσωπο» του νεοέλληνα, ενσωματώνοντας και τους κοινούς αγώνες για την υπεράσπισή τους, τόσο κατά τη διάρκεια του Βυζαντίου, όσο και κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας.Και για τη διατήρηση αυτών των αγώνων και των θυσιών,εδημιουργήθηκαν θρύλοι, μοιρολόγια, τραγούδια, για τους ήρωες, για την άλωση της Πόλης,για την ελευθερία της Ελλάδας από τον τούρκικο ζυγό.Και στους αγώνες αυτούς, είχαν προστάτιδα την Παναγιά, αλλά και πολλούς Αγίους.

‘ Ετσι, κατά  την τουρκοκρατία, οι έλληνες, οι «ραγιάδες» κατά τους τούρκους,είχαν ήδη διαμορφωμένη την Εθνική τους συνείδηση, και αγωνίζονταν για τη διατήρηση των αξιών και των ιδανικών τους, έχοντας την πίστη τους και τη «βοήθεια» των Αγίων τους.

Ο ΄Αγιος Γεώργιος,ο τροπαιοφόρος,ο πάνοπλος καβαλάρης,ήταν δίπλα σε κάθε αγώνα, σε κάθε αγωνιστή της πίστης, και της πατρίδας,απαραίτητο στοιχείο της Εθνικής συνείδησης των σκλαβωμένων ελλήνων.Καταγόμενος από την Καπαδοκία,γεννήθηκε στα Λύδα, περί το 250 μ.χ.και έγινε αξιωματικός του Ρωμαϊκού στρατού,αλλά… χριστιανός! Γι αυτό, διώχθηκε,και στο τέλος εμαρτύρησε για την πίστη του(κατά τους διωγμούς του Διοκλητιανού), ενώ υπεράσπιζε τους χριστιανούς και έκανε πολλά θαύματα.

Γι΄αυτό και στη Βυζαντινή εικονογραφία παριστάνεται ως  νέος και ωραίος  Ρωμαίος, έφιππος αξιωματικός, που με το ακόντιό του σκοτώνει ένα «δράκο»,εχθρό της πίστης (ή της φύσης).

Η εικόνα αυτή, του έφιππου τροπαιοφόρου, ταυτίστηκε με την ίδια εικόνα του Μέγα- Αλέξανδρου, που επίσης έφιππος, κατατροπώνει «το δράκο»,παριστάνεται στις λαϊκές παραδόσεις, ως « ο ελευθερωτής θεός»,όλων των λαών, από τους Πέρσες!

Και δημιουργήθηκαν θρύλοι του « Μέγα ταξιάρχη»και του τροπαιοφόρου μεγαλομάρτυρα αγίου,ενώ ο Ρωμανός ο μελωδός του αφιέρωσε πολλούς ύμνους, και εγκώμια, που προκαλούν μεγάλο ενθουσιασμό στους πιστούς(«Πρωτοστράτηγος», «Πρωταθλητάρχης», « Μάρτυρας αήττητος», «νικητής θεόστεπτος», κ.ά.).

Οι  Έλληνες, λοιπόν, της τουρκοκρατίας, γνώριζαν καλά τον άγιο,τον θαύμαζαν, τον πίστευαν,και μπήκε στη «λαϊκή παράδοση» , ως ο άγιος ήρωας, που σκοτώνει τους εχθρούς του ραγιά,αφού σκότωσε το «δράκο», τον εχθρό της πίστης μας,που κάνει θαύματα…Και έγινε « ο λαϊκός άγιος» όλων των σκλαβωμένων, που μια μέρα, θα τους βοηθήσει να ελευθερωθούν, μπαίνοντας μπροστά σε όλους τους αγώνες τους!Και έτσι, ο«Μεγαλέξαντρος-Αη-Γιώργης», λειτουργούσε στη λαϊκή παράδοση, αλλά και στη συνείδηση των σκλαβωμένων  ως ο «π ρ ο σ δ o κ ώ μ ε ν ο ς» άγιος, της λευτεριάς,από τον τούρκικο ζυγό!

Και έτσι έγινε, αφού, σε όλα τα « Φλάμπουρα»  και τα «Μπαϊράκια», που σήκωναν, στους διαρκείς αγώνες τους, κατά την τουρκοκρατία,ζωγράφιζαν την εικόνα του, ανάμεσα στο σταυρό!

Και ο ΄Αγιος Γεώργιος,έγινε τόσο οικείος,έγινε ο ΄Αη-Γιώργης,ο δικός τους άγιος!

Γι’ αυτό, έχτισαν παντού, σε όλο τον ελλαδικό χώρο,σε κάθε γωνιά της ελληνικής υπαίθρου «εξωκκλήσια» στη χάρη του.Εκεί εύρισκαν καταφύγιο οι κλέφτες,οι ανήμποροι και οι κατατρεγμένοι ραγιάδες.Είναι δε, τόσο δεμένος  με την καθημερινή ζωή και με τα δεινά τους,ώστε τον επικαλούνταν σε κάθε δύσκολη στιγμή και σε κάθε αγώνα τους.

Γι’αυτό υπάρχουν πολλά δημοτικά τραγούδια, που αναφέρονται σ΄αυτόν (όπως: « στ Άη Γιωργιού το πανηγύρι, ΄κει γλεντάει το καριοφίλι»,ή το υπέροχο:

«ένα τουρκίν ,τουρκόπουλο,μια Ρωμιοπούλα αγαπά,κι εκείνη δεν το θέλει.
παίρνει τα όρη πίσω της και τα βουνά μπροστά της
κι΄η μοίρα της την έβγαλε στου Άη Γιωργιού την πόρτα.
«Άγιε μου Γιώργη, γλίτω με,απ΄των τουρκών τα χέρια…»

Και «ξεχύνονταν» -κρυφά ή φανερά- στην ύπαιθρο, να γιορτάσουν τον άγιο, αλλά και την ΄Ανοιξη,και την Ανάσταση (του Χριστού αλλά και του Γένους), κάθε 23 του Απρίλη, στην καρδιά της ΄Ανοιξης!

Και δεν είναι τυχαίο, που γιορτάζεται ο ΄Αη Γιώργης τον Απρίλη,και δεν είναι τυχαίο, που γιορτάζεται με την Ανάσταση(λίγο πριν, ή μετά).Γιατί, ο ΄Αη γιώργης,στη λαϊκή παράδοση,συμβολίζει την ίδια την Άνοιξη της φύσης και την ευφορία της γης, και γι αυτό αναπτύχθηκαν πολλά έθιμα και δρώμενα στην ελληνική ύπαιθρο, όπου οι ραγιάδες πανηγύριζαν στη γιορτή του.

Συμβολίζει όμως  και την Ανάσταση του Γένους, τους αγώνες, που θα φέρουν την ελευθερία από τον τούρκικο ζυγό.Γι αυτό είναι «πάνοπλος», δίπλα στον Αναστάντα Χριστό. Γιατί Πίστη και Ελλάδα, πάνε ΜΑΖΙ, στη λαϊκή παράδοση.Την παράδοση, που διέσωσε την πίστη και διαμόρφωσε τη «Νεοελληνική Εθνική συνείδηση», με τον Ελληνορθόδοξο  χαρακτήρα,όπως είναι σήμερα.

Τα εκκλησάκια του Αγίου Γεωργίου-οι ΄Αη Γιώργηδες-μικρά και διάσπαρτα στην ελληνική ύπαιθρο,σε απόμακρα μέρη, δεν προκαλούσαν τους τούρκους, και σ΄αυτά κατέφευγαν οι ραγιάδες, για να αντλήσουν δύναμη και ελπίδα για το μέλλον των παιδιών τους. Αλλά  και πολλά μοναστήρια λειτουργούσαν στη χάρη του Αη Γιώργη,τα οποία, συστηματικά και αθόρυβα, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στους αγώνες, αλλά και στην προετοιμασία της Επανάστασης του 1821. εποχή εκείνη, λειτουργούσαν  εδώ,δέκα Άη Γιώργηδες (;)  Το..φαινόμενο των ΄Αη Γιώργηδων είχαν εντοπίσει και πολλοί περιηγητές,τονίζοντας: «δεν υπάρχει χωριό ή πόλη, που να μην έχει εκκλησία ή ξωκκλήσι του Αγίου Γεωργίου».

Η παρουσία, λοιπόν, του αγαπημένου αγίου στη ζωή του ραγιά,του έδινε τη δύναμη να  αγωνιστεί, να ζήσει και να διατηρήσει την πίστη και την ταυτότητά του.Του έδινε την αισιοδοξία, την ελπίδα, ότι κάποτε θα ελευθερωθεί.Επομένως, η Εθνική μας Συνείδηση, καλλιεργήθηκε και διαμορφώθηκε, μέσα στη Λαϊκή Συνείδηση, μέσα στην καθημερινή πραγματικότητα του σκλαβωμένου λαού,που προετοίμασε και έκανε την επανάσταση(γιατί, τις επαναστάσεις, μόνο οι λαοί τις κάνουν).

Και αυτή η παρουσία, δείχνει  και τη «συνέχεια» του Ελληνισμού από το Βυζάντιο,αφού και οι οι Βυζαντινοί, έφεραν την εικόνα του Αγίου Γεωργίου στις πολεμικές τους σημαίες.Και  οι περισσότερες σημαίες της Επανάστασης του 1821, έφεραν την εικόνα του έφιππου Αγίου.Αλλά και σήμερα, οι σημαίες του Ελληνικού Στρατού, φέρουν την εικόνα του Αγίου Γεωργίου.

Αξίζει δε, να αναφέρουμε, ότι και ο « Μείζων Ελληνισμός» και ο Ελληνισμός της Διασποράς, τιμούσε ιδιαίτερα το ΄Αγιο Γεώργιο, και έχτισε εκκλησίες του παντού.Από τις πρώτες εκκλησίες, είναι και ο ΄Αγιος Γεώργιος της Βενετίας, με καταπληκτική αγιογράφηση(στο χώρο του ναού, βρίσκεται και το  Ελληνικό Ινστιτούτο της Βενετίας, με την ιστορική του βιβλιοθήκη).

Και ο καθεδρικός ναός του Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη, είναι του Αγίου Γεωργίου.Επί πλέον, ο Άγιος Γεώργιος,συμβολικά,συνδέει την Ανατολή με τη Δύση,δηλ. την παρουσία του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας σε Δύση και Ανατολή,καθώς υπάρχει και ο ΄Αγιος Γεώργιος της Εφέσσου,ενώ εμφανίστηκε και ο Νεομάρτυρας ΄Αγιος Γεώργιος, ο εξ Ιωαννίνων,που μαρτύρησε κατά την τουρκοκρατία, και εικονογραφικά εμφανίζεται με φουστανέλλα.

Και εδώ, αξίζει επίσης, να πληροφορήσουμε και το εξής σημαντικό γεγονός, σε σχέση με την προετοιμασία του Εθνικού μας Αγώνα το 1821: Γνωρίζουμε, ότι εδώ, στη Βοστίτσα, συνήλθε η Μυστική Συνέλευση, στις 26-30 Ιανουαρίου 1821,με σκοπό τις προετοιμασίες για την έναρξη της Επανάστασης.΄Εγιναν πέντε συνεδριάσεις, σε διαφορετικούς χώρους κάθε φορά.Και στη Μονή του Αγίου Γεωργίου, κοντά στο Αίγιο!

Όμως, λίγους μήνες πριν,(τον Οκτώβριο του 1820)συναντήθηκαν-μυστικά-πολλοί φιλικοί,στο Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου του Ακτήμονος(!),στη νήσο Αντιγόνη,στην Προποντίδα,και συσκέπτοντο για την «επανάσταση»(!).Ανάμεσά τους ήταν και ο Παλαιών Πατρών Γερμανός,ο Παπαλέξης, ο Γρηγόριος Αρκαδίας,ο Ανδρέας Καλαμογδάρτης από την Πάτρα,ο Ασημάκης Ζαϊμης,αλλά και ο Ανδρέας Λόντος!

Τη σημαντική αυτή πληροφορία, μας τη δίνει ο Νικόλαος Δραγούμης, στις  «Ιστορικές Αναμνήσεις» * του.Και διαπιστώνουμε,ότι ,οι ορκισμένοι φιλικοί, είχαν αναπτύξει μεγάλη «κινητικότητα» και «όργωναν»όλη την Ευρώπη(από τη Ρωσία, τις παραδουνάβιες ηγεμονίες, την Κωνσταντινούπολη), χωρίς να φείδονται κόπων, κινδύνων και χρημάτων, προκειμένου να συναντηθούν και να «σχεδιάσουν»όσο γινόταν καλύτερα το Μεγάλο ξεσηκωμό.

Και έπρεπε οι συναντήσεις να γίνονται με προφυλάξεις και μυστικότητα και σε μέρη  «απόμερα» και ασφαλή. Γι αυτούς τους λόγους, λοιπόν,επέλεγαν τα Μοναστήρια!Τί πιο λογικό,επομένως, να πραγματοποιήθηκε μία-έστω-συνεδρία της Μυστικής Συνέλευσης εδώ στη Βοστίτσα, στο απόμερο,και ασφαλές μοναστηριακό καταφύγιο του Αγίου Γεωργίου Τεμένης;(Πώς έφτασαν και συναντήθηκαν όλοι στη Μονή του Αγίου Γεωργίου του Ακτήμονα,κοντά στην Κωνσταντινούπολη);Και μετά τη Βοστίτσα, πάλι σε μοναστήρια δεν πήγαν; (στη Μονή Ταξιαρχών, στην Αγία Λαύρα).

-----------    

* Νικόλαος Δραγούμης «Ιστορικαί Αναμνήσεις»,Αθήνα, 18799( τόμος  Β΄,σελ.610).  
(…Και εγώ δε, μειράκιον έτι ών,εγνώρισα αυτόν(το Λόντον),ότε , μετά του Παλαιών Πατρών Γερμανού,του Ασημάκη Ζαϊμη,του Ανδρέα Καλαμογδάρτου,του Παπαλέξη, του εξ Αρκαδίας κυρ Γρηγόρη,και του εμού πατρός,συνελθόντες εις την κατά την Προποπντίδα νήσον Αντιγόνην, εν τη μονή του Αγίου Γεωργίου του Ακτήμονος, των κρατούντων, περί της Επαναστάσεως»).

Αίγιο,20-4-2014          
Βάνα Μπεντεβή
Φιλόλογος-ιστορικός

Saitis Home Έπιπλα