ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ

Οι μαθητές Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Γιάννης Σπυρόπουλος και Σπύρος Περιστέρης, μαζί, στα 100 χρόνια από την Επανάσταση (Αίγιο 1930) - Γράφει ο Παναγιώτης Κ.Ιωάννου*

Στις 24 Μαΐου 1930 στον κινηματογράφο «Ανάπλασις» του Αιγίου διεξήχθη σχολική εορτή για τα 100 χρόνια από την ελληνική επανάσταση του 1821 (οι αρχικά προγραμματισμένοι για το 1921 εθνικοί εορτασμοί είχαν αναβληθεί λόγω των συνθηκών που δημιούργησε η μικρασιατική εκστρατεία). Η εκδήλωση οργανώθηκε από το Β΄ Γυμνάσιο Αιγίου, διευθυντής του οποίου ήταν τότε ο Αντώνιος Αντωνάκος, πρωτοπόρος εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Διαβάζουμε στην αιγιώτικη εφημερίδα Έρευνα, στο φύλλο της 1ης Ιουνίου 1939:

«Η καλλιτεχνική εσπερίδα άρχισε στις 10 μ.μ. Στην αρχή ο μαθητής Σπύρος Περιστέρης έψαλε με την γλυκειά φωνή του ώμορφα δημοτικά τραγούδια με συνοδείαν φλάουτου. Κατόπιν, ο Δ. Παπαγιαννόπουλος απήγγειλε αρκετά καλά –υστερόντας κάπως στον χρωματισμό της φωνής– τον “Αστραπόγιαννο”, ηρωϊκό έπος του ποιητού Βαλαωρίτου.

Ύστερα απ’ αυτά επαίχθη το μονόπρακτο δράμα του κ. Ρώτα “να ζη το Μεσολόγγι”, στο οποίον οι νεαροί ερασιτέχναι εζωντάνευσαν τους ήρωας […]. Ο Σπ. Περιστέρης τραγούδησε υπέροχα τις συγκινητικές μονωδίες του Καψάλη και εχειροκροτήθη ζωηρά. […] Ύστερα, ο μαθητής Ιω. Σπυρόπουλος (ο ίδιος που έκαμε και τον σκηνικό διάκοσμο, με επιτυχίαν) απήγγειλε θαυμάσια τον “Μεσολογγίτην” κι έτσι ετελείωσε το α΄ μέρος της εορτής. […]».

Έχουμε εδώ την επίσημη «πρώτη» τριών σπουδαίων προσωπικοτήτων: 1) του ηθοποιού Διονύση Παπαγιαννόπουλου (1912-1984), ο οποίος, ακόμα και αν δεν υπάρχει σχετική αναφορά, είναι πολύ πιθανό, εκτός από τον Αστραπόγιαννο –ποίημα 311 στίχων που συνέθεσε ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης το 1867–, να υποδύθηκε και έναν από τους πολυάριθμους ρόλους του μνημονευόμενου θεατρικού έργου, 2) του μετέπειτα διεθνούς φήμης ζωγράφου Γιάννη Σπυρόπουλου (1912-1990) και 3) του σημαντικότερου ίσως νεοέλληνα ιεροψάλτη, όπως επίσης και μουσικού αλλά και μελετητή της βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής, Σπύρου Περιστέρη (1912-1996).
Για τον Παπαγιαννόπουλο, που τότε βρισκόταν στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου και η αγάπη του για το θέατρο είχε αρχίσει να τον παθιάζει, αυτή θα ήταν, πιθανότατα, η πρώτη του δημόσια εμφάνιση. Πλάι του ο στενός του φίλος Γιάννης Σπυρόπουλος, με τον οποίο έπαιρναν μαζί κάθε πρωί το τρένο από το Διακοφτό για το Αίγιο.
Αξίζει εδώ να αναφερθεί επίσης ότι το θεατρικό έργο του Βασίλη Ρώτα «Να ζη το Μεσολόγγι», γραμμένο το 1927, επρόκειτο μόνον αργότερα, συγκεκριμένα το 1933, να ανέβει στο Εθνικό Θέατρο της Αθήνας και σε άλλες σκηνές ανά την Ελλάδα: έτσι, η αιγιώτικη παράσταση είναι χρονολογικά η πρώτη· μια πρωτοβουλία που θα πρέπει  να αποδοθεί στον γυμνασιάρχη Αντωνάκο. Και να σκεφτεί κανείς ότι η θεατρική κίνηση του Αιγίου τότε συνίστατο στις περιστασιακές παραστάσεις που έδιναν περιοδεύοντες θίασοι όπως του Βεάκη και του Νέζερ. Οι εκδηλώσεις της Φιλαρμονικής και της Χορωδίας, ο κινηματογράφος του Τριαντάφυλλου (η «Ανάπλασις» στην οποία έλαβε χώρα η εν λόγω γιορτή) και λίγο αργότερα, αλλά για σύντομο διάστημα, μια άλλη κινηματογραφική αίθουσα («Παρθενών») μαζί με τις συχνές παραστάσεις καραγκιόζη, κυρίως με τον σπουδαίο Βασίλαρο, συμπλήρωναν εν πολλοίς τον κόσμο των θεαμάτων και του πολιτισμού στην πόλη.    

Παπαγιαννόπουλος, Σπυρόπουλος, Περιστέρης μαζί. Τρία παιδιά, γεννημένα όλα το 1912· οι δύο πρώτοι στο Διακοφτό, ο τρίτος στη Ροδοδάφνη. «Νεαροί ερασιτέχναι» τότε. Στις επόμενες δεκαετίες, μακριά πλέον από την Αιγιάλεια, ο καθένας έμελλε να διαγράψει μια μεγάλη πορεία και να διαπρέψει στον τομέα του. Και ακόμα μια φιγούρα: εκείνη του προοδευτικού γυμνασιάρχη Αντωνάκου που ποτέ ίσως δεν θα μάθουμε τη βαρύνουσα σημασία της στην ανάπτυξη των ταλέντων και στη γενικότερη καλλιέργεια των τριών «μαθητών»: έμεινε όμως στην ψυχή και στο μυαλό τους. Ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος θα αναφερόταν σε εκείνον, δίχως να τον κατονομάσει, σχεδόν μισό αιώνα αργότερα: είπε σε μια συνέντευξή του: «Στην τελευταία τάξη στο γυμνάσιο άλλαξαν, ομολογουμένως, πολλά πράγματα. Είχε έρθει ως γυμνασιάρχης ένας νεωτεριστής, που κατάργησε την καθαρεύουσα και μας υποχρέωνε να γράφουμε στη δημοτική. Άρχισε να μας δίνει να διαβάζουμε θεατρικά βιβλία για να ανεβάζουμε παραστάσεις. Ήταν ιδιαίτερα θεατρόφιλος» (εφημ. Ακρόπολις, 6 Φεβρ. 1977, αναδημ. στο Μ. Δελαπόρτας, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Αθήνα 2018).

        
*Παναγιώτης Κ. Ιωάννου
Αναπληρωτής καθηγητής ιστορίας της τέχνης
Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας
Πανεπιστήμιο Κρήτης

Saitis Home Έπιπλα