ΘΕΜΑΤΑ

«Ο Πανάγος και το παρά το Αίγιο Μοναστήρι…» - Γράφει η Βάνα Μπεντεβή

Βρισκόμαστε  προς τα τέλη του 19ου αιώνα και η ελληνική κουλτούρα είναι ακόμα ανύπαρκτη. Αλλά ο κόσμος της πρωτεύουσας, επηρεασμένος από τους «ευρωπαίους» λογοτέχνες, ποιητές, ζωγράφους, γλύπτες, φιλοσόφους και συγγραφείς,έβλεπε πολύ θέατρο,με τα «δακρύβρεκτα» χαρακτηριστικά του Γαλλικού «Παρνασσισμού»(μέχρι… «δακρυσυλλέκτες» έφεραν στα τσαντάκια τους οι κυρίες!).

Το ελληνικό θέατρο, πράγματι τρεφόταν από μεταφράσεις ξένων έργων,με εντελώς ξένα ήθη.Και δεν άργησε να…βαρεθεί-καθώς όλα αυτά ήσαν ξενόφερτα- και αγκάλιασε με πραγματικό πάθος και ενθουσιασμό , ένα νέο θεατρικό είδος, που έκανε την εμφάνισή του-καθαρώς ελληνικό και ανάλαφρο- το «κωμειδύλλιο», με πρώτο έργο  «Η τύχη της Μαρούλας», του Δ.Κορομηλά. Ακολούθησε «Ο αγαπητικός της  βοσκοπούλας», πάλι του Δ.Κορομηλά, με τεράστια απήχηση στο κοινό.΄Ετσι έβαιναν τα θεατρικά δρώμενα εκείνη την εποχή.Ο κόσμος είχε,πράγματι, κουραστεί από την πολιτική αβεβαιότητα , την «κακή διοίκηση» και την «σκληρή» βασιλική εξουσία…Αλλά και η παντελής έλλειψη δραματικού στοιχείου σε κάθε μορφή τέχνης,ήταν επίσης κουραστικό.΄Ετσι είχαν τα πολιτιστικά πράγματα, μέχρι που, ξαφνικά,στις 23  Σεπτέμβρη του 1892,γέμισαν οι δρόμοι της Αθήνας  με  αφίσσες, ενός δραματικού ειδυλλίου,που παιζόταν στο θέατρο «Ομόνοια».Ο τίτλος: «ΧΑΪΔΩ Η ΛΥΓΕΡΗ»( σε ποητική μορφή) . Το βράδυ, κόσμος πολύς κατέκλυσε το θέατρο,με πρόθεση να….γιουχάρει την παράσταση και τον «επίδοξο» θεατρικό συγγραφέα!Αλλά η παράσταση,έτυχε θερμότατης υποδοχής,άφησε του θεατές «άναυδους»στις θέσεις τους, ώστε στο τέλος της τέταρτης πράξης,διακόπηκε το έργο, από τις παρατεταμένες ζωηρές ζητωκραυγές των θεατών.Και στο τέλος που έπεσε η αυλαία, ο κόσμος παραληρούσε, από ενθουσιασμό!Πράγματι, το έργο ήταν αξιόλογο,με υπόθεση παρμένη από τον αγροτικό και αρματωλικό βίο. Ελληνοπρεπές, με αντιθέσεις περιπετειών και αισθημάτων και στο τέλος , με κάθαρση , που ικανοποιεί τα αισθήματα του θεατή.Δεν είχε βέβαια τα χαρίσματα ενός κλασικού έργου, αλλά είχε έμπνευση ελληνικότατη, καθώς αναπαριστούσε  μήθη και έθιμα ελληνικά, με μόνο εφόδιο την έμπνευση, και τα πατριωτικά και θρησκευτικά αισθήματα του ποιητή-συγγραφέα.Ο Πανάγος έγινε ευθύς γνωστός, πασίγνωστος θεατρικός συγγραφέας και  αμέσως μετά τη «Χάϊδω», έγραψε και άλλο έργο τη «ΘΥΜΙΟΥΛΑ  Η  ΓΑΛΑΞΕΙΔΙΩΤΙΣΣΑ»,που παίχτηκε τον Ιούνιο του 1893 ,και σημείωσε και αυτό μεγάλη επιτυχία!(επίσης δραματικό ειδύλλιο).Το έργο αυτό, ήταν πιο ολοκληρωμένο και αναφερόταν σε πραγματικό γεγονός, με υπόθεση σχετική με τη ζωή των ναυτικών του Γαλαξειδίου.

Ακολούθησε «Η ΚΑΛΑΜΑΤΙΑΝΗ» (δράμα), που παίχτηκε πάλι στο θέατρο «Ομόνοια» τον Αύγουστο του 1895, με εξαιρετική και αυτό επιτυχία!

Η πανθομολογούμενη, όμως επιτυχία του Μελισσιώτη, έφερε πραγματική σύγχυση στους κύκλους των δραματικών συγγραφέων,καθότι αγράμματος!!Γεγονός, ανεξήγητο, γι αυτούς, καθώς θεωρούσαν εξευτελιστικό τον τέτοιου είδους ανταγωνισμό με ένα… «μπαρμπέρη»!Αλλά και πολλοί,άρχισαν να γράφουν δραματικά ειδύλλια, χωρίς όμως επιτυχία. Τα έργα του Πανάγου, χωρίς να έχουν την ανάλογη πλοκή, αναδεικνύονταν δραματικά, με όλα τα χαρακτηριστικά των αρχαίων δραμμάτων. Κύριο χαρακτηριστικό η α  πλότητα.Την τέχνη αυτή δεν την έμαθε βέβαια από «σπουδές»θεατρικές , αλλά από τα δημοτικά τραγούδια, στίχους των οποίων χρησιμοποιούσε, άλλωστε.Πράγματι, η περίπτωση του Μελισσιώτη, είναι η πιο παράδοξη ύπαρξη στην ιστορία του Νεοελληνικού θεάτρου.Ο ποιητής αυτός, δεν ήταν βέβαια ούτε Μολιέρος, ούτε Μωμπαρσέ, καθώς αγνοούσε όλους τους κανόνες της δραματικής τέχνης. ΄Ηταν ένα κράμα όμως-ανεξήγητο- μεγάλης έμπνευσης,και μεγάλης ψυχικής δύναμης.

Αλλά ποιος ακριβώς ήταν ο Μελισσιώτης, από πού καταγόταν; Ο Πανάγος Μελισσιώτης, λοιπόν ήταν Αιγιώτης!! Γεννήθηκε στο Αίγιο το 1854.΄Εμεινε πολύ μικρός ορφανός, καθώς ο αγροφύλακα πατέρας του πέθανε όταν αυτός ήταν τριών χρόνων. Και ο Πανάγος, μεγαλώνοντας και περιφερόμενος  εδώ και εκεί,κατέληξε να γίνει κουρέας και να εξασκεί το επάγγελμα αυτό στην Αθήνα, όπου του προσκόλησαν και το σχετικό παρατσούκλι του.. «΄Αψε σβήσε» όχι όμως γιατί ήταν πολύ γρήγορος στο κούρεμα! Αλλά, γιατί είχε μια «ιδιάζουσα» συμπεριφορά, όταν κούρευε: του ερχόταν η έμπνευση να…γράφει θεατρικούς στίχους!Οπότε, άφηνε τον πελάτη μισοκουρεμένο, έτρεχε στο γραφειάκι του, έγραφε και …γυρνούσε και τον αποτελείωνε!Αλλά, πώς του είχε κολλήσει αυτό; Ο Πανάγος, ,από μικρός είχε δείξει τις καλλιτεχνικές του τάσεις-και τις ηρωϊκές(!).Γιατί, όταν βρισκόταν στην Πάτρα, ως μαθητευόμενος κουρέας, είδε μία θεατρική παράσταση*,που του άλλαξε τη ζωή!Καθώς «διήγε εν ασωτεία»-πίνοντας και χαρτοπαίζοντας- το έργο που είδε, τον έκανε να αλλάξει τελείως!! Ούτε έπινε πιά, ούτε χαρτοέπαιζε. Βάλθηκε να γίνει ποιητής-συγγραφέας και …ηθοποιός!  Και μάλιστα φορώντας και ελληνικότατη.. φουστανέλλα (καθώς βρέθηκε αργότερα, να πολεμά στην ΄Ηπειρο, κοντά στον οπλαρχηγό Ζήκο, πράγμα που τον επηρέασε, επίσης πολύ, μετέπειτα). Όταν τελικά εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και άνοιξε δικό του κουρείο, όπου, δεν έχανε την ευκαιρία να τραγουδάει και να χορεύει δημοτικά τραγούδια,απέκτησε τη φήμη του «ταλαντούχου» και πατριώτη «φουστανελλά», ώστε δεν άργησε να παίζει, κάποιους μικρούς ρόλους, ανάλογους με τα προσόντα του και να τραγουδάει κλέφτικα τραγούδια.

Κάπως έτσι, λοιπόν, έγινε ,και ο πελάτης του ,δραματογράφος Αντωνιάδης, διάβασε το πρώτο του έργο τελειωμένο και..η συνέχεια στις 23 Σεπτ. του 1892,ημέρα που θα μείνει ιστορική στα θεατρικά χρονικά του ελληνικού θεάτρου!

Αλλά ήταν τελείως αγράμματος ο Πανάγος; Πού έμαθε, έστω, τα πρώτα του γράμματα,ώστε να γράφει και να διαβάζει;  Ο Πανάγος, πήγε στο σχολείο, εδώ στο Αίγιο, καθώς η μητέρα του,φαίνεται ότι ήταν από καλή και θεοσεβή οικογένεια, και ήθελε να μορφωθεί ο γιός της .  Αλλά ο Πανάγος, δε μάθαινε τίποτε, για χρόνια! Τότε αυτή αποφάσισε να τον στείλει στο  «Π α ρ ά  το  Αίγιο  Μοναστήριον ,* ο Μέγας Ταξιάρχης»(!). Αυτή την πληροφορία, μας τη δίνει ο Νικ.Λάσκαρης,ο οποίος προλόγισε το βιβλίο: «Π.ΜΕΛΙΣΣΙΩΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΝ», και αναφερόμενος στο βιογραφικό του,γράφει ακριβώς: « …η μήτηρ του,αφού μάτην ανέμενε επί διετίαν ν΄ακούση εκ στόματος Πανάγου το προσφιλές της ψαλτήρι, επί τέλους ηναγκάσθη, δεκαετή όντα, να τον αποστείλει εις το παρά το Αίγιον Μοναστήρι, ο Μέγας Ταξιάρχης,όπου διέμενεν ο θείος του Δαμασκηνός».
Και γεννάται σ΄εμάς το ερώτημα:Το Μοναστήρι των Ταξιαρχών, είναι…κολλητά  στο Αίγιο;΄Η  μήπως ο Ταξιάρχης είναι πιο…κοντά στο Αίγιο, από την Τέμενη; (Γιατί,κάποιοι διατείνονται, ότι η φράση «εν τη Μονή Αγίου Γεωργίου παρά το Αίγιο», σημαίνει…κολλητά στο Αίγιο)!

--------------
*Η παράσταση που τον έκανε να «αλλάξει» ζωή ήταν η «Μαρία Ιωάννα ή τα αποτελέσματα της μέθης».
*Ο Νικ.Λάσκαρης,ήταν θεατρικός συγγραφέας(«Μαλλιά κουβάρια», «το κοκκαλάκι της νυχτερίδας» κ.ά.) και ιστορικός του θεάτρου,απόφοιτος της Νομικής .΄Εγραψε «Ιστορία του Αρχαίου Θεάτρου», «Νεοελληνικό Θέατρο» κ.α.΄Ηξερε βέβαια να χειρίζεται  άριστα την ελληνική γλώσσα!


Βάνα Μπεντεβή

Φιλόλογος-Ιστορικός, πρόεδρος ΙΛΕΑ
     

PrintEmail

 

Saitis Home Έπιπλα

 Pizza IQ